• slide2-170818
  • slide-170818

Vì sao sử dụng probiotics có thể giúp giảm triệu chứng trầm cảm?

Chúng ta thường nghĩ men vi sinh chỉ có tác động trên đường tiêu hóa. Nhưng gần đây có  những thông tin probiotics cũng có thể giúp giảm triệu chứng trầm cảm. Vậy, điều đó có đúng không?

Trục Não -ruột – hệ khuẩn chí đường ruột: sự tương tác giữa hệ vi sinh vật đường ruột,  hệ thống thần kinh trung ương và thần kinh đường ruột

Trục não – ruột bao chứa sự tương tác hai chiều giữa hệ thống thần kinh trung ương và hệ thống thần kinh đường ruột, kết nối các trung tâm nhận thức và cảm xúc của não bộ với các chức năng của đường ruột ngoại biên. Sự tương tác giữa hệ sinh vật đường ruột và trục não-ruột thông qua các tín hiệu từ  hệ sinh vật đường ruột – ruột tới não và từ não tới hệ sinh vật đường ruột – ruột bằng các kết nối thần kinh- nội tiết-miễn dịch và thể dịch. Mạng lưới tương tác 2 chiều này gồm hệ thống thần kinh trung ương, cả não bộ và tủy sống ; hệ thống thần kinh tự động, hệ thống thần kinh ruột và trục dưới đồi-tuyến yên- thượng thận ( hình 1).

Hệ thống thần kinh tự động bao gồm thần kinh giao cảm và phó giao cảm thúc đẩy cả các tín hiệu thần kinh đến từ lòng ruôt truyền qua ruột, tủy sống và thần kinh phế vị tới thần kinh trung ương cũng như các tín hiệu thần kinh từ thần kinh trung ương về thành ruột. Trục dưới đồi- tuyến yên- thượng thận được coi là trục cơ bản hiệp đồng với với các đáp ứng thu được của túc chủ với bất cứ tác nhân gây stress nào. Đây là một phần của hệ thống limbic – một vùng xung yếu của não bộ chịu trách nhiệm về các đáp ứng nhận thức và cảm xúc. Stress, cũng như sự gia tăng các cytokin tiền viên hệ thống sẽ hoạt hóa hệ thống này , thông qua việc sản xuất yếu tố giải phóng corticoidtropin từ vùng dưới đồi , kích thích tiết hormon hướng thượng thận (ACTH) từ tuyến yên và đến lượt nó làm tăng giải phóng cortisol từ  tuyến thượng thận. Cortisol là hormon gây stress chính ảnh hưởng tới các tổ chức của cơ thể, bao gồm não bộ. Như vậy cả dòng tương tác thần kinh và hormon kết hợp cho phép não bộ ảnh hưởng tới các hoạt động của các tế bào chức năng tại ruột như tế bào miễn dịch, biểu mô, thần kinh ruôt , tế bào cơ trơn và các tế bào Cajal và chromaffil ruột. Ngược lại, tất cả các tế bào này đều nằm dưới sự ảnh hưởng của hệ sinh vật đường ruột.

Hệ sinh vật đường ruột được phân bố trong suốt ống tiêu hóa của con người và có ảnh hưởng quan trọng tới không chỉ các tế bào đường ruột và hệ thống thần kinh ruột mà còn có tác động trực tiếp tới thần kinh trung ương thông qua các con đường nột tiết thần kinh và chuyển hóa.

Các cơ chế chính của sự tương tác 2 chiều trong trục não-ruột- hệ sinh vật đường ruột

Hệ sinh vật đường ruột ảnh hưởng tới não thông qua các cơ chế:

  • Sản xuất, biểu đạt và số lượng các chất dẫn truyền thần kinh ( như serotonin, GABA) và các yếu tố hướng thần kinh (BDNF)
  • Bảo vệ hàng rảo ruột cũng như tính thống nhất của các điểm nối trên lớp tế bào biểu mô ruột
  • Kiểm soát thần kinh cảm giác tại ruột
  • Các chất chuyển hóa của vi khuẩn
  • Kiểm soát miễn dịch niêm mạc ruột

Chức năng não bộ ảnh hưởng tới hệ sinh vật đường ruột:

  • Thay đổi sản xuất chất nhày và bioffilm
  • Thay đổi nhu động ruột
  • Thay đổi tính thấm đường ruột
  • Thay đổi chức năng miễn dịch

Trên lâm sàng bằng chứng của sự tương tác của  hệ sinh vật đường ruột và trục não-ruột đến từ mối liên quan giũa sự mất tính đa dạng hệ sinh vật với các rối loạn thần kinh trung ương như tự kỷ, lo lắng- trầm cảm và các rối loạn đường tiêu hóa chức năng , ví dụ hội chứng viêm ruột kích thích.

Hoạt động của Probiotics: Probiotic tác động lên đường ruột ở 3 mức độ

Chỉ rất gần đây chứng ta mới bắt đầu hiểu được sự phức tạp và mối tương tác tích cực giữa hệ vi khuẩn đường ruột và cơ thể ký chủ. Chúng ta biết rằng hệ vi sinh vât đóng vai trò chính đối với sức khỏe và bệnh tật. Một mặt hệ vi sinh vật trong đường ruột làm giàu nguồn dinh dưỡng sẵn có, mặt khác cơ thể ký chủ cũng có nhiều lợi ích nhờ nhiều chức năng cơ bản được thực hiện bởi trên 1000 chủng vi khuẩn khác nhau sống trong đường tiêu hóa. Mỗi tương tác giữa hệ vi sinh vật đường ruột và ký chủ bao gồm hàng loạt các quá trình sinh lý như kiểm soát sự di động và tiết chất nhày , kiểm soát miễn dịch tại chỗ và hệ thống. Sự tương tác liên tục này thực hiện ở 3 mức độ và vi khuẩn probiotic cũng có thể hoạt động ở cả 3 mức độ này

Mức độ 1: sự tương tác giữa vi khuẩn và vi khuẩn xảy ra ở lòng ruột non , nơi vài trò của hệ vi sinh vật đường ruột là duy trì nội môi. Vi khuẩn có nhiều chức năng quan trọng tại đây như phá vỡ các polysacchardie không được tiêu hóa hoặc tiêu hóa được, cung cấp các thành phần thiết yếu cho cơ thể như vitamins và acid béo chuỗi ngắn . Một hệ vi sinh vật khỏe mạnh bảo vệ chúng ta khỏi sự xâm nhiễm và tăng trưởng quá mức của các tác nhân gây hại. Cơ chế đề kháng lại sự xâm nhiễm của hệ vi sinh vật đường ruột và probiotics gồm:

  • Cạnh tranh nguồn dinh dưỡng
  • Cạnh tranh khoảng trống và vị trí bám trên biểu mô ruột non
  • Loại bỏ các độc tố do tác nhân gây bệnh sản xuất ra
  • Giảm pH tại chỗ trong lòng ruột
  • Sản xuất các thành phần kháng khuẩn ( kháng sinh tự nhiên) có tác dụng chống lại các tác nhân gây bệnh

Ở mức độ 1 , Probiotics tăng cường sức đề kháng chống lại sự xâm nhiễm và ức chế các tác nhân gây bệnh

Mức độ 2: sự tương tác giữa vi khuẩn và biểu mô đường ruột. Hàng rào bảo vệ của ruột non được cấu thành bởi một lớp tế bào biểu mô và là hàng rào bảo vệ lớn nhất, quan trọng nhất, cho phép hấp thu các chất dinh dưỡng, điện giải và nước trong khi duy trì hiệu quả bảo vệ chống lại các độc tố , kháng nguyên và vi khuẩn đường ruột trong lòng ruột. Nói cách khác, đây là hàng rào bảo vệ giữa môi trường bên trong và bên ngoài cơ thể chúng ta. Khả năng thẩm thấu qua hàng rào bảo vệ tại ruột non được kiểm soát giữa những cái gọi là điểm kết nối chặt chẽ. Những điểm kết nối chặt chẽ này là các cấu trúc protein liên kết với tế bào biểu mô. Ở điều kiện bình thường, các điểm kết nối này đóng lại và ngăn ngừa các chất gây hại đi vào cơ thể. Hệ vi sinh vật và probiotic ảnh hưởng tới chức năng hàng rào bảo vệ tại ruột non qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm ảnh hưởng tới quá trình chuyển hóa, sự tăng trưởng và sống sót của các tế bào biểu mô ruột non, làm tăng cường sản xuất chất nhày và kích thích tiết các chất bảo vệ ( defensin) bởi các tế bào biểu mô ruột non. Thêm nữa, chúng còn tác động tới cấu trúc, sự biểu đạt và sự phân bố các protein kết nối.

Như vậy ở mức độ 2, Probiotics cải thiện chức năng hàng rào bảo vệ của biểu mô đường ruột.

Mức độ 3: xảy ra tương tác giữa hệ vi khuẩn và hệ thống miễn dịch.

Phần lớn nhất của tất cả các tế bào miễn dịch trong cơ thể chúng ta nằm ở quanh ruột non. Các nghiên cứu xác nhận rằng hệ vi sinh vật đường ruột tham gia vào sự tương tác năng động với hệ thống miễn dịch bẩm sinh và thu được của đường ruột,  tác động tới nhiều khía cạnh khác nhau của sự phát triển, trưởng thành và chức năng của nó. Khi mối tương tác này diễn ra một cách tối ưu, liên minh hệ thống miễn dịch – vi khuẩn cho phép tạo ra các đáp ứng bảo vệ đối với các tác nhân gây bệnh và duy trì các con đường kiểm soát tham gia vào việc duy trì khả năng dung nạp đối với các kháng nguyên không gây hại.

Ở mức độ 3, Probiotic tham gia điều hòa miễn dịch và kháng viêm.

Ecologic Barrier – công thức probiotics thiết kế chuyên biệt hỗ trợ giảm lo âu, trầm cảm

Ecologic Barrier là công thức chứa các lợi khuẩn được chọn lọc nhằm tác động lên mức độ 2 – tác động tăng cường chức năng hàng rào bảo vệ của đường ruột.

Khái niệm về chức năng hàng rào bảo vệ của đường ruột

Niêm mạc ruột non là bề mặt lớn nhất giữa thế giới bên ngoài và môi trường bên trong cơ thể con người. Đây là nơi ngăn ngừa lượng vi khuẩn lớn nhất không xâm nhiễm vào môi trường bên trong cơ thể trong khi cho phép hấp thu các chất dinh dưỡng và nước bởi một lớp tế bào biểu mô. Khả năng kiểm soát sự xâm nhiễm của các thành phần có hại từ lòng ruột được gọi là chức năng hàng rào niêm mạc ruột non. Trong khi lớp tế bào biểu mô tạo thành hàng rào vật lý rõ rệt nhất giữa môi trường bên trong và bên ngoài , có một nhóm các yếu tố kiểm soát chức năng hàng rào bảo vệ ruột non vươt ra ngoài lớp biểu mô và vẫn chưa được hiểu biết đầy đủ. Trải dài suốt ruột non , một lớp tế bào biểu mô bao phủ bề mặt bên trong và chịu trách nhiệm cho chức năng hàng rào bảo vệ.

Các điểm nối chặt chẽ ( hình 6) là các cấu trúc protein cho phép sự đi qua có tính chọn lọc các ion và các phân tử nhỏ nhưng tạo thành một rào chắn chặt chẽ đối với các phân tử có kích thước lớn như protein và vi khuẩn. Nhiệm vụ của lớp tế bào biểu mô không chỉ giữ cho vi khuẩn và các kháng nguyên ở bên ngoài trong khi hấp thu các chất dinh dưỡng mà còn cho phép sự tương tác giữa các chất trong lòng ruột với các tế bào miễn dịch. Nhiệm vụ dường như nghịch lý này , tuy nhiên, lại rất quan trọng đối với việc tạo ra các đáp ứng miễn dịch có chủ đích và miễn dịch bảo vệ tại niêm mạc đối với các tác nhân gây bệnh cũng như sự phát triển dung nạp các kháng nguyên từ thức ăn qua đường uống.

Chức năng hàng rào bảo vệ của đường ruột ( hoạt động ở mức độ 2 như đã mô tả) có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như di truyền, vi khuẩn chí, chế độ ăn, stress tâm lý, stress oxy hóa, luyện tập và thuốc (1). Tính thấm tăng lên của rào chắn biểu mô liên quan tới nhiều rối loạn viêm ruột như bệnh viêm ruột ( bệnh Crohn) , viêm loét đại tràng, viêm túi mật và celiac. Tính thấm của tế bào biểu mô tăng lên cũng có thể dẫn tới tăng nồng độ các nội độc tố trong máu mà có liên quan tới các bệnh viêm hệ thống như hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường, xơ vữa đông mạch, hội chứng mệt mỏi mạn tính, tự kỷ, đau nửa đầu, viêm khớp dạng thấp. Probiotic được chứng minh là cải thiện khả năng tăng cường chức năng hàng rào bảo vệ của biểu mô do nhiều cơ chế khác nhau

Ecologic Barrier được thiết kế đặc biệt nhằm cải thiện chức năng hàng rào bảo vệ của lớp tế bào biểu mô mạch máu , tăng sức đề kháng với những tác động tới chức năng hàng rào bảo vệ của ruột non- tác động vào mức độ 2 và có thể dùng trong các trường hợp: viêm đường ruột kích thích (IBS), viêm đường ruột (IBD); người bị trầm cảm, hội chứng mệt mỏi mạn tính có biểu hiện: mệt mỏi, lo lắng, căng thẳng (stress), đau đầu, trầm cảm.

Các chủng probiotics được lựa chọn dựa trên các đặc tính sau đây:

  • Tăng cường chức năng hàng rào bảo vệ của tế bào biểu mô
  • Ức chế sự hoạt hóa tế bào mast
  • Ức chế các cytokine tiền viêm
  • Giảm tải lượng lipopolysaccharide

Các kết quả nghiên cứu lâm sàng sử dụng Ecologic Barrier với các bệnh khác nhau cụ thể như sau:

Đau nửa đầu:

Một nghiên cứu pilot sử dung Ecologic Barrier trên bệnh nhân đau nửa đầu thực hiện tại Wageningen University và BV Gelderse Vallei trên 27 bệnh nhân với liều hàng ngày 5x 10(9) Ecologic Barrier trong 12 tuần. Bệnh nhân ghi nhật ký về tình trạng đau đầu hàng ngày và điền thông tin vào 2 bảng câu hỏi tại thời điểm trước khi điều trị và sau khi điều trị. Kết quả cho thấy việc bổ sung Ecologic Barrier làm giảm ý nghĩa tần suất đau nửa đầu tới 23% tại tuần 5-8 và tuần 9-12. Mức độ đau cũng giảm tới 13%.

Trầm cảm:

Trong nghiên cứu thực hiện tại Aarhus University ( Đan mạch) trên chuột, Ecologic Barrier được sử dụng cho nhóm nghiên cứu và nhóm đối chứng trong 8 tuần. Kết thúc điều trị, chuột được làm test bơi bắt buộc – một test sàng lọc mức độ trầm cảm . Càng trầm cảm, chuột càng bơi chậm. Kết quả cho thấy nhóm chuột sử dụng probiotic di chuyển tốt hơn ý nghĩa so với nhóm đối chứng.

Nghiên cứu thứ 2 thực hiện tại Leiden University ( Hà lan) trên 40 sinh viên được lựa chọn ngẫu nhiên vào 2 nhóm sử dụng Ecologic Barrier 2 g /ngày hoặc giả dược trong 4 tuần. Người tham gia nghiên cứu điền thông tin vào bảng câu hỏi trước và sau điều trị theo chỉ số trầm cảm của Leiden . Các câu hỏi này đo mức độ hoạt động nhận thức đáp ứng với tình trạng tinh thần kém. Trước khi nghiên cứu , không có sự khác biệt giữa 2 nhóm nhưng sau 4 tuần có sự giảm ý nghĩa chỉ số trầm cảm ở nhóm dùng probiotic so với nhóm đối chứng. Thông số giảm nhiều nhất là mức độ cáu giận và trầm tư.

Ý kiến của bạn

X

Cảm ơn bạn. Chuyên gia của chúng tôi sẽ trả lời câu hỏi của bạn trong thời gian sớm nhất.

Bạn vui lòng kiểm tra hòm thư để nhận câu trả lời